της Βίκυς Κανατά
Η πρόσφατη παραπομπή της συμφωνίας ΕΕ–MERCOSUR στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο -αποτέλεσμα των μαζικών κινητοποιήσεων των αγροτών και εργαζομένων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και στην Ελλάδα- παγώνει προσωρινά την ψήφισή της, ωστόσο το πρόβλημα εξακολουθεί να απειλεί την ευρωπαϊκή γεωργική παραγωγή – και να είναι εντελώς καταστροφική για την παραγωγή στην Ελλάδα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τη συμφωνία με τη MERCOSUR ως «αναπτυξιακή ευκαιρία» και «στρατηγική συνεργασία». Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια βαθιά αντεργατική, αντιλαϊκή και ιμπεριαλιστική συμφωνία, πλήρως ευθυγραμμισμένη με τις ανάγκες και τα συμφέροντα του μεγάλου ιμπεριαλιστικού κεφαλαίου. Όπως όλες οι αντίστοιχες συμφωνίες της ΕΕ, έτσι και αυτή δεν σχεδιάστηκε για να υπηρετήσει τις κοινωνικές ανάγκες, αλλά για να ανοίξει νέους δρόμους κερδοφορίας για τις πολυεθνικές, τις αγροτοβιομηχανίες και τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους.
Η MERCOSUR, επίσης, δεν αποτελεί ένωση των λαών της Νότιας Αμερικής, αλλά καπιταλιστικό μηχανισμό ενταγμένο στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα. Η συμφωνία της με την ΕΕ επιδιώκει τη μαζική απελευθέρωση του εμπορίου, τη μείωση των δασμών και την ανεμπόδιστη κίνηση κεφαλαίων και εμπορευμάτων. Πίσω από τους τεχνοκρατικούς όρους και τις διπλωματικές διατυπώσεις κρύβεται η ωμή πραγματικότητα της εκμετάλλευσης: φθηνή εργασία, χαμηλό κόστος παραγωγής, συμπίεση μισθών και δικαιωμάτων, κοινωνική ανασφάλεια για τους πολλούς και τεράστια κέρδη για τους λίγους.
Στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, οι αντιδράσεις απέναντι στη συμφωνία είναι απολύτως δικαιολογημένες. Οι αγρότες γνωρίζουν ότι η συμφωνία αυτή θα σημάνει μαζικές εισαγωγές αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων από χώρες όπου οι εργασιακές σχέσεις θυμίζουν αποικιακές συνθήκες και οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί είναι σχεδόν ανύπαρκτοι. Αυτός ο «ανταγωνισμός» δεν είναι ισότιμος, αλλά οργανωμένος ταξικός πόλεμος ενάντια στη μικρή και μεσαία αγροτιά, με στόχο τη συγκέντρωση της παραγωγής στα χέρια λίγων μονοπωλιακών ομίλων.
Για την Ελλάδα, μια χώρα που η Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ έχει ήδη αποδιαρθρώσει την πρωτογενή παραγωγή και έχει οδηγήσει χιλιάδες αγρότες στο ξεκλήρισμα, η συμφωνία ΕΕ–MERCOSUR αποτελεί τη χαριστική βολή. Η πίεση στις τιμές, το υψηλό κόστος παραγωγής και η κυριαρχία των μεγάλων αλυσίδων εμπορίας οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια -την μικρή, σε σύγκριση με τα μεγαθήρια παραγωγή στην Ελλάδα- σε χρέη, εγκατάλειψη της γης, σε εξάλειψη της εγχώριας αγροτικής παραγωγής και μετατροπή των αγροτών σε φθηνό εργατικό δυναμικό, άνεργους ή μετανάστες.
Ταυτόχρονα, η συμφωνία συνιστά ευθεία επίθεση στο σύνολο της εργατικής τάξης. Όταν το κεφάλαιο αποκτά πρόσβαση σε αγορές με εξευτελιστικούς μισθούς και ανύπαρκτα εργασιακά δικαιώματα, αυτή η πραγματικότητα χρησιμοποιείται ως μοχλός πίεσης και για τους εργαζόμενους στην Ευρώπη. Η λεγόμενη «ανταγωνιστικότητα» μεταφράζεται σε μισθούς πείνας, ελαστικές μορφές απασχόλησης, απορρύθμιση των συλλογικών συμβάσεων και γενικευμένη ανασφάλεια. Η MERCOSUR λειτουργεί ως εργαλείο για την περαιτέρω υποβάθμιση της εργασίας σε διεθνές επίπεδο.
Ιδιαίτερα προκλητική είναι η υποκρισία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ζήτημα του περιβάλλοντος. Την ώρα που διακηρύσσει την «πράσινη μετάβαση» και φορτώνει το κόστος της στους λαούς, υπογράφει συμφωνίες που ενισχύουν την αποψίλωση του Αμαζονίου, τη βιομηχανική κτηνοτροφία και την καταστροφή πολύτιμων οικοσυστημάτων. Το περιβάλλον, όπως και η ανθρώπινη εργασία, αντιμετωπίζεται ως αναλώσιμο μέσο για την αύξηση της κερδοφορίας.
Δεν υπάρχουν αυταπάτες ότι τέτοιες συμφωνίες μπορούν να μεταρρυθμιστούν προς όφελος των λαών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι ουδέτερος θεσμός, αλλά ένωση του κεφαλαίου, σχεδιασμένη για να υπηρετεί τα συμφέροντά του. Οι αποφάσεις της λαμβάνονται ερήμην των κοινωνιών, πίσω από κλειστές πόρτες, με μοναδικό γνώμονα την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών μονοπωλίων στη διεθνή αγορά.
Η απάντηση απέναντι στη συμφωνία ΕΕ–MERCOSUR δεν μπορεί να είναι ούτε εθνικιστική ούτε προστατευτική υπέρ του εγχώριου κεφαλαίου. Πρέπει να είναι ταξική και διεθνιστική. Οι εργάτες και οι αγρότες της Ευρώπης δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν με τους εργάτες και τους αγρότες της Λατινικής Αμερικής. Κοινός εχθρός είναι τα μονοπώλια και το σύστημα που τα γεννά και τα θρέφει. Ο αγώνας ενάντια στη συμφωνία αυτή είναι μέρος του ευρύτερου αγώνα για αποδέσμευση από τις ιμπεριαλιστικές ενώσεις, για κοινωνικοποίηση των βασικών μέσων παραγωγής και για μια οικονομία που θα λειτουργεί με κριτήριο τις λαϊκές ανάγκες και όχι το καπιταλιστικό κέρδος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόσφατη εξέλιξη της παραπομπής της συμφωνίας ΕΕ–MERCOSUR στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, εξέλιξη που ήρθε ως αποτέλεσμα των μαζικών κινητοποιήσεων και των πιέσεων των αγροτών και εργαζομένων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Παρά τις αυταπάτες που καλλιεργούνται, η παραπομπή αυτή δεν αναιρεί τον αντιλαϊκό χαρακτήρα της συμφωνίας ούτε αλλάζει τη στρατηγική της ΕΕ. Ωστόσο, αποτελεί μια πραγματική νίκη του αγροτικού κινήματος, που απέδειξε ότι ο οργανωμένος αγώνας μπορεί να μπλοκάρει, έστω και προσωρινά, τα σχέδια των μονοπωλίων και των κυβερνήσεων που τα υπηρετούν. Είναι μια υπενθύμιση ότι τίποτα δεν χαρίζεται και ότι κάθε υποχώρηση του κεφαλαίου είναι αποτέλεσμα σύγκρουσης.
Αποκαλυπτική είναι και η στάση της ελληνικής κυβέρνησης, η οποία απουσίασε προκλητικά από τη σχετική συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη συμφωνία με τη MERCOSUR. Η απουσία αυτή δεν είναι τυχαία ούτε ουδέτερη. Συνιστά σιωπηρή αποδοχή και πολιτική στήριξη μιας συμφωνίας που πλήττει άμεσα τους Έλληνες αγρότες και συνολικά τον κόσμο της εργασίας. Και δεν είναι κρυφό, έχει ήδη καταγγελθεί ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη σιωπηρά τάχθηκε υπέρ της συμφωνίας, για να πάρει η “ελληνική ναυτιλία”, δηλαδή οι εφοπλιστές που μάλιστα στο μεγαλύτερο μέρος έχουν τα πλοία τους υπό ξένη σημαία και πληρώματα, μεγάλα κέρδη από τις μεταφορές των αγροτικών προϊόντων από τη Λατινική Αμερική. Την ώρα που η μικρομεσαία αγροτιά βρίσκεται στα όρια της επιβίωσης, η κυβέρνηση επιλέγει να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα συμφέροντα του μεγάλου κεφαλαίου. Η στάση αυτή επιβεβαιώνει ότι καμία κυβέρνηση που κινείται εντός των πλαισίων της ΕΕ δεν μπορεί –και δεν θέλει– να υπερασπιστεί τα λαϊκά συμφέροντα.
Απέναντι στη συμφωνία ΕΕ–MERCOSUR απαιτείται οργάνωση, αγώνας, σύγκρουση και κοινός ταξικός αγώνας της εργατικής τάξης με την αγωνιζόμενη αγροτιά και τα ευρύτερα λαϊκά στρώματα που καταστρέφονται από την κρίση και τα σχέδια του μεγάλου κεφαλαίου. Καμία ανοχή στην πολιτική που θυσιάζει τους λαούς στο βωμό της κερδοφορίας. Καμία συναίνεση στην εξουσία των μονοπωλίων. Η μόνη ρεαλιστική διέξοδος βρίσκεται στη συλλογική πάλη της εργατικής τάξης και της φτωχής αγροτιάς, στον δρόμο της ανατροπής και της κοινωνικής απελευθέρωσης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου